Composteren is het laten verteren van groen en bruin tuin- en keukenafval tot voedzame, donkere compost die je als natuurlijke bodemverbeteraar gebruikt. Je verzamelt het afval in een composthoop, compostbak of wormenbak, zorgt voor de juiste mix van stikstofrijk groen en koolstofrijk bruin materiaal, en laat micro-organismen het werk doen. Afhankelijk van de methode heb je in twee tot twaalf maanden bruikbare compost. Zo verklein je je afvalberg en maak je gratis voeding voor je tuin.
In dit artikel lees je wat je nodig hebt om te composteren, hoe je stap voor stap zelf compost maakt en welke fouten je beter vermijdt. Ook lees je wat een composthoop of compostbak ongeveer kost. Na het lezen weet je precies hoe je van keuken- en tuinafval zwart goud maakt.
Wat heb je nodig om te composteren?
Om te composteren heb je een plek of bak, een goede mix van groen en bruin materiaal en wat geduld nodig. De plek kan een open composthoop in een hoekje van de tuin zijn, een kant-en-klare compostbak of, voor binnen of een balkon, een wormenbak. Daarnaast verzamel je twee soorten materiaal: stikstofrijk groen zoals groente- en fruitresten, gras en koffiedik, en koolstofrijk bruin zoals droge bladeren, karton en houtsnippers. De juiste balans tussen die twee is de sleutel tot goede compost.
Voor de meeste tuinen werkt een eenvoudige compostbak of een afgeschermde hoop het best, omdat die voldoende lucht en vocht vasthouden. Een wormenbak (vermicompost) is ideaal voor wie weinig ruimte heeft, want die past op een balkon of in een schuur en zet keukenafval snel om. Houd verder een hooivork of schep bij de hand om de hoop af en toe om te zetten, dat brengt lucht in het mengsel. Een goede vuistregel is ongeveer evenveel bruin als groen materiaal, eventueel iets meer bruin.
Onze aanrader: de Compostvat 360 liter is 360 liter, ruim genoeg voor het tuinafval van een gemiddeld huishouden.
Composteren in stappen
Composteren doe je in vijf stappen, van bak plaatsen tot oogsten van de compost. Het belangrijkste is de juiste mix en af en toe omzetten, daarna doet de natuur het werk. Hieronder vind je de stappen in volgorde. Reken op enkele maanden tot bijna een jaar voordat de compost klaar is, afhankelijk van de methode en het seizoen.
- Stap 1: Zet de compostbak of -hoop op een halfschaduwrijke plek op kale grond, zodat wormen en bodemleven erbij kunnen.
- Stap 2: Begin met een laag grof bruin materiaal zoals takjes onderin, voor luchtige drainage.
- Stap 3: Bouw afwisselend lagen groen en bruin materiaal op en houd ongeveer een gelijke verhouding aan, iets meer bruin mag.
- Stap 4: Houd de hoop vochtig als een uitgeknepen spons en zet hem elke paar weken om met een hooivork voor zuurstof.
- Stap 5: Oogst de compost als de onderste laag donker, kruimelig is en aards ruikt; zeef grove delen eruit en gebruik de rest in je tuin.
Het omzetten is een onderschatte maar cruciale stap, want zuurstof versnelt de vertering en voorkomt stank. Een hoop die je regelmatig omzet en goed vochtig houdt, is sneller klaar en gaat minder snel rotten. Snijd grof materiaal klein voordat je het toevoegt, dan verteert het sneller. Wisselen tussen groen en bruin en niet te veel van een soort tegelijk toevoegen houdt het proces in balans.
Tips en veelgemaakte fouten
De meest gemaakte fout is te veel nat groen materiaal toevoegen zonder droog bruin, waardoor de hoop gaat stinken en rotten. Voeg bij een natte, stinkende hoop altijd droog bruin materiaal als karton, bladeren of houtsnippers toe om de boel weer in balans te brengen. Een tweede fout is verkeerd materiaal toevoegen: vlees, vis, zuivel, gekookt eten en zieke planten horen niet op de gewone composthoop omdat ze ongedierte aantrekken of ziektes verspreiden. Houd je daarom aan plantaardige resten en tuinafval.
Ook een te droge of te compacte hoop is een veelvoorkomend probleem: dan stopt de vertering simpelweg. Houd de hoop daarom vochtig als een uitgeknepen spons en zet hem regelmatig om voor lucht. Geef het proces bovendien tijd, want compost maken gaat niet van de ene op de andere dag en verloopt in de winter trager dan in de zomer. Wie deze punten in de gaten houdt, krijgt geurloze, rijke compost zonder gedoe.
- Fout: te veel nat groen, te weinig droog bruin (stank)
- Fout: vlees, vis, zuivel of gekookt eten toevoegen
- Tip: houd de hoop vochtig en zet hem regelmatig om
- Tip: snijd grof materiaal klein voor snellere vertering
Wat kost het om te composteren?
Composteren kost weinig: een open composthoop is gratis en een kant-en-klare compostbak kost ongeveer 30 tot 80 euro. Veel gemeenten verkopen compostvaten zelfs met korting of geven ze in actie weg, dus check de regeling bij jouw gemeente. Een wormenbak voor binnen of balkon kost zo’n 60 tot 120 euro, afhankelijk van de grootte en uitvoering. Het gereedschap zoals een hooivork heb je vaak al, en de grondstoffen, je eigen afval, zijn gratis.
De investering verdien je dubbel terug. Je bespaart op de aankoop van compost en potgrond, en je hoeft minder gft-afval af te voeren, wat in sommige gemeenten met gewichttarief geld scheelt. Bovendien geeft eigen compost je tuin een gratis, natuurlijke bodemverbeteraar die de grond gezond en vruchtbaar houdt. Daarmee is composteren een van de goedkoopste manieren om je tuin te verbeteren.
